[:pl]Péter Temesvári, László T. Hetzman, László Gorove HEMS, Budapeszt, Węgry

Streszczenie

Węgierskie Lotnicze Pogotowie Ratunkowe Nonprofit Sp. z o.o. jest należącą do rządu organizacją non-profit, będącą jedynym dostawcą usług HEMS na terenie całego kraju. Niniejszy artykuł prezentuje węgierski HEMS, jego strukturę organizacyjną, misje i historię.

Węgierskie HEMS posiada na terenie kraju siedem baz i obsługuje populację liczącą około 10 milionów osób. Węgierskie Lotnicze Pogotowie Ratunkowe korzysta z siedmiu helikopterów EC135, obsługując przez cały rok loty VFR. Loty odbywają się w świetle dziennym. Godziny pracy są dłuższe w okresie letnim i wynoszą 14 godzin, podczas gdy zimą około 7 godzin. Węgierskie Lotnicze Pogotowie Ratunkowe Nonprofit Sp. z o.o należy do Europejskiego Komitetu HEMS i Pogotowia Lotniczego (EHAC).

MISJE

Załoga obejmuje lekarza, sanitariusza i pilota. Wszyscy sanitariusze są wyszkolonymi członkami załogi HEMS, a piloci wykonują operacje z jednym pilotem. Głównym zadaniem HEMS na Węgrzech jest wsparcie pracy zespołów lądowych. Śmigłowce są najczęściej wzywane do poważnych zdarzeń, gdzie HEMS może zapewnić pacjentom profesjonalną opiekę medyczną, a także szybki i bezurazowy transport w przypadku osób ciężko rannych. Węgierski HEMS jest także wzywany do zdarzeń tam, gdzie zespoły lądowe nie są w stanie dotrzeć w ciągu
15 minut ze względu na warunki drogowe, oddalenie miejsca wypadku lub w sytuacjach wyjątkowych, jak powodzie czy obfite opady śniegu. Do częstszych przypadków należą poważne urazy, transport pacjentów z zawałem serca z uniesieniem odcinka ST (STEMI) do ośrodka dysponującego możliwością leczenia inwazyjnego, interwencje w przypadku zatrzymania akcji serca czy transport pacjentów z poparzeniami. Śmigłowce są także wykorzystywane przy poważnych wypadkach, gdy możliwa jest natychmiastowa ewakuacja poszkodowanych. Węgierski HEMS otrzymuje również każdorazowo wezwania do wypadków lotniczych mających miejsce na terenie kraju.

Siedem helikopterów węgierskiego Lotniczego Pogotowia Ratowniczego odbywa około 2500 misji rocznie. Większość z nich, około 90%, to loty do zdarzenia. Geografia i sieć dróg na Węgrzech zazwyczaj pozwalają na transport pacjentów do szpitali tradycyjnymi karetkami. Jednak transport śmigłowcem przynosi oczywiste korzyści w sytuacjach krytycznych ze względu na czas i w takich przypadkach helikoptery są najczęściej używane. Śmigłowce i załogi są bez wątpienia idealne do lotów do zdarzenia. Nasze helikoptery są dostosowane do lądowania w ciasnych miejscach, a umiejętności i doświadczenie pilotów umożliwiają takie manewry. Bezpieczeństwo lotu będzie naturalnie zawsze pozostawać najwyższym priorytetem organizacji i liczba przeznaczonych dla śmigłowców lądowisk szpitalnych i na dachach rośnie, mimo niekorzystnych uwarunkowań finansowych.

Każdy z siedmiu śmigłowców jest wyposażony w standardowy sprzęt medyczny spełniający wszelkie europejskie standardy i umożliwiający kompleksowe monitorowanie funkcji życiowych pacjenta, w tym nieinwazyjne monitorowanie ciśnienia krwi (NIBP), pomiar końcowo wydechowego stężenia dwutlenku węgla (EtCO2) i temperatury. W węgierskim HEMS nie ma potrzeby inwazyjnego monitorowania ciśnienia krwi z uwagi na niewielką liczbę lotów ratowniczych. Wykorzystuje się respiratory Draeger Oxylog® 2000 oraz defibrylatory Zoll X-Series® i Medtronic Lifepak® 12.
Torby ratownicze i intubacyjne zostały zaprojektowane we własnym zakresie (drugie z nich zawierają moduł do zrzutu do celu natychmiastowej intubacji), co umożliwia nam skuteczną pracę na miejscu zdarzenia i pozwala załogom HEMS pewnie reagować na jakiekolwiek nagłe przypadki medyczne i urazy u dorosłych i dzieci. Węgierski HEMS rzadko uczestniczy w opiece czy transporcie noworodków i niemowląt, ponieważ na Węgrzech funkcjonuje bardzo dobrze zorganizowana i specjalnie do tego celu przeznaczona służba zajmująca się opieką przedszpitalną i transportem noworodków. Obecnie węgierski HEMS nie przewozi żadnego wyspecjalizowanego sprzętu ratowniczego, jak liny czy uprzęże, a śmigłowce nie mają zainstalowanych wyciągarek.

Trzy z wymienionych baz zostały zbudowane celowo i posiadają zintegrowane hangary z kontrolą temperatury powietrza, podczas gdy pozostałe cztery można nazwać „tymczasowymi”, a ich załogi i przechowalnie pozostawiają wiele do życzenia.

HISTORIA

HEMS na Węgrzech posiada ponad 30-letnią historię. Powstał na bazie krajowego przewozu  samolotowego pacjentów, który funkcjonował od 1957 roku. Do używanych w tamtym czasie stałopłatów należały samoloty Antonov An-2, czeskie Aero Ae-45, Super Aero i Morava, a także wykorzystywany później Pilatus PC-6 Turbo Porter. Pierwsze śmigłowce użyte w 1980 roku były produkowane w Polsce, a projektowane w Rosji (MI2-s). Maszyny te były wykorzystywane, z różną intensywnością i powodzeniem, przez następne 24 lata. Od początku lat dziewięćdziesiątych, obok maszyn MI2, w HEMS służyły trzy śmigłowce AS350. AS350 (Single Squirrel) był znacznie lepszym helikopterem do misji HEMS, a dwa z nich były przez nas wykorzystywane do zeszłego roku, kiedy to wszystkie śmigłowce jednosilnikowe zostały wycofane z eksploatacji na obszarze Unii Europejskiej.

Przez pewien czas w działania HEMS były zaangażowane inne firmy (prywatne), świadczące usługi równolegle z rządowymi. Na początku dwudziestego pierwszego wieku rząd postanowił o rozwoju ogólnokrajowego HEMS z siedmioma helikopterami, powoli rozbudowując sieć baz HEMS.

NOWA ERA W WĘGIERSKIM HEMS

Znaczny krok poczyniono w 2005 roku, kiedy to podjęto decyzję o wycofaniu maszyn MI2 i zastąpieniu ich innym nowoczesnym samolotem zachodniego typu. W 2005 roku założono nową organizację non-profit odpowiedzialną za HEMS na Węgrzech. W 2006 roku, w następstwie przetargu, podpisana została na okres 10 lat umowa na leasing operacyjny z austriackim producentem HeliAir GmbH. Zapoczątkowała ona nową erę w historii HEMS na Węgrzech. Obok helikopterów AS350 w użyciu znalazło się pięć śmigłowców EC135 T2, a MI2 zostały wycofane. Umowa z Austriakami przyniosła poprawę w zakresie operacji lotniczych, zarządzania jakością i bezpieczeństwa lotów. W 2008 roku piloci zostali objęci systematycznymi sesjami treningowymi na symulatorach lotów, co znacznie przyczyniło się do wzrostu bezpieczeństwa.

Otwarto nowe bazy, jakość usług świadczonych na rzecz węgierskich obywateli uległa znaczącej poprawie dzięki krótszym czasom reagowania i uniwersalnym standardom lotów i opieki medycznej. Utworzono również wyspecjalizowane centrum koordynacji lotów HEMS odpowiedzialne za alokację siedmiu śmigłowców w oparciu o dyspozycje centrum. Do jego zadań należy dostarczanie współrzędnych GPS i innych danych nawigacyjnych dla helikopterów, śledzenie lotów, zawiadamianie służb poszukiwania i ratownictwa (SAR) w razie wypadków, a także pomoc w organizacji tras transportu pacjentów do szpitali docelowych. Posiadanie jednolitej floty z uniwersalnymi procedurami w znacznym stopniu ułatwia pracę.

Węgierski HEMS chce być pionierem w zakresie medycyny ratunkowej na Węgrzech. Wprowadzone elementy zarządzania klinicznego obejmują rygorystyczne programy naboru nowych lekarzy i sanitariuszy oraz edukację i szkolenia uzupełniające z dziedziny medycyny ratunkowej. Częścią programu jest również szkolenie członków załogi HEMS, podobnie jak Zarządzanie Zasobami Ludzkimi w Załodze HEMS (ACRM).

CZŁONKOSTWO

Nowszy projekt był pochodną członkostwa Węgier w Europejskim Komitecie HEMS i Pogotowia Lotniczego (EHAC). Pozostałe elementy zarządzania klinicznego obejmują szersze zastosowanie Standardowych Procedur Operacyjnych (SOP) w zadaniach klinicznych i pozaklinicznych, audyty i badania mające na celu poprawę jakości opieki. W ramach opieki przedszpitalnej na Węgrzech wprowadzono wystandaryzowane znieczulenie w trybie ratunkowym oraz wiele innych procedur, których znaczna część stanowiła projekty pionierskie. Węgierskie Pogotowie Lotnicze jest dumne z członkostwa w EHAC oraz w Medycznej Grupie Roboczej EHAC, jak również w grupie EUPHOREA, europejskim stowarzyszeniu do spraw badań w dziedzinie medycyny ratunkowej. Jesteśmy bardzo dumni, że nasz dyrektor medyczny współprzewodniczy grupie EHAC MWG wraz z profesorem Hansem-
-Mortenem Lossiusem.

Szanse i wyzwania

Możliwości, które rysują się w przyszłości, są ogromne. Zależą od planów rządu i finansowania. Chcielibyśmy wprowadzić lepszy sprzęt medyczny służący na przykład do badań USG czy pomiarów gazometrycznych oraz nowe procedury, jak transfuzja krwi w trybie ratunkowym. Załoga mogłaby także wzbogacić swoją „flotę” o pojazdy, dzięki którym docierałaby na miejsce zdarzenia w razie złych warunków atmosferycznych. Szkolenia załogi powinny w przyszłości obejmować przepływ kompetencji prowadzący do poprawy wyników i bezpieczeństwa całego zespołu. Węgierski HEMS dostrzega również potrzebę wprowadzenia programów szkoleniowych w stopniu podstawowym i zaawansowanym dedykowanych pilotom śmigłowców. W rezultacie otrzymywaliby kwalifikacje „wyspecjalizowanych” pilotów HEMS, jako że tradycyjne źródło wyszkolonych pilotów (wojsko) nie jest już źródłem pewnym.

Inna sprawa, która domaga się rozwiązań w najbliższej przyszłości to kwestia wynagrodzeń załóg, począwszy od pilotów przez sanitariuszy po lekarzy. Są one znacznie poniżej średniej europejskiej. Nie ma alternatywy, która powstrzymałaby wykwalifikowany personel przed opuszczaniem kraju. Chcielibyśmy także doświadczyć nowej ery w działaniach europejskiego HEMS, m.in. w zakresie operacji transgranicznych i bliższych relacji ze wszystkimi europejskimi zespołami HEMS. Biorąc pod uwagę wszystkie te plany, naszym celem jest bliska współpraca z EHAC, naszymi partnerami w Europie Środkowej i całą europejską wspólnotą HEMS.[:en]Péter Temesvári, László T. Hetzman, László Gorove Hungarian HEMS, Budapest, Hungary

Abstract

Hungarian Air Ambulance Nonprofit Ltd. is a government-owned, not-for-profit organization covering the whole country as the sole provider of HEMS in Hungary. This article gives an introduction to Hungarian HEMS, its organizational structure, missions and history.

The Hungarian HEMS has seven bases around the country, serving apopulation of around ten million people. Hungarian Air Ambulance operates seven EC135 helicopters all year round in VFR conditions. The operating hours follow the daylight hours of Hungary, summer operations are longer and last 14 hours while during the winter months last around 7 hours. Hungarian Air Ambulance Nonprofit Ltd. is also a member of the European HEMS and Air Ambulance Committee (EHAC).

Missions

The crew includes a doctor, a paramedic and a pilot. All paramedics are trained HEMS crew members and pilots fly single pilot operations. The main task of HEMS in Hungary is to support  the work of the land resources. Helicopters are mostly called to serious incidents where HEMS can provide a high level of medical care to patients and provide fast and non-traumatic transport for seriously injured patients. Hungarian HEMS is also called to incidents, where land resources are not able to arrive within 15 minutes due to road conditions, remoteness of the location, or in special situations, like floods and heavy snowfall. Among the more regular missions are serious trauma missions, transfers of STEMI patients to PPCI centres, cardiac arrest care and transfers of burn patients. Another use of the helicopter is major incidents where rapid evacuation of patients can be achieved. Hungarian HEMS is also called to every aviation-related accident in the country.

Hungarian Air Ambulance’s seven helicopters complete around 2,500 missions per year. Most of them,around 90%,are primary missions. The geography of and the road network in Hungary usually allow inter-hospital transfers to be performed by land ambulances. However, the benefit of a helicopter transfer is obvious in some time-critical situations and helicopters are in fact used for these transfers. Without a doubt helicopters and crews are ideal for primary missions. Our helicopters are suitable to land in tight spots and the skills and experience of the pilots make it possible. Flight safety, of course, will always remain the organization’s highest priority and fortunately, the number of hospital and rooftop helipads is increasing despite the unfavourable financial climate.

Medical equipment comes standard on all seven helicopters and meets all European standards with complex monitoring capabilities, including NIBP, etCO2 and temperature. There is no need for invasive blood pressure monitoring at Hungarian HEMS because there aren’t many secondary transfers. The ventilators used are Draeger Oxylog® 2000 models, the defibrillator monitors used are Zoll X-Series® and Medtronic Lifepak® 12’s. The trauma and airway bags were developed in house (thelatter features a kit dump module for very rapid intubation), which enables us to work very effectively at the scene and allows the HEMS crew to respond with confidence to any medical or trauma emergency for the adult and paediatric population. Hungarian HEMS is rarely involved in the care or transfer of newborns or small babies, as Hungary has a very well organized and dedicated neonatal prehospital and transfer service. As of today, Hungarian HEMS doesn’t carry any special rescue equipment like ropes and harnesses and there is no winch capability on the helicopters.

Three of the bases are purpose-built with integrated and temperature controlled hangars, while the other four can only be labelled as “temporary”, with crew and storage rooms leave much to be desired.

History

HEMS in Hungary has a history of over 30 years. It was developed from a nationwide fixed-wing patient transfer service beginning in 1957. Fixed-wing aircraft of the era included the Antonov An-2, the Czech Aero Ae-45, Super Aero and Morava, and more recently, the Pilatus PC-6 Turbo Porter. The first helicopters used in 1980 were manufactured in Poland and designed in Russia (MI2-s). These machinesserved, with varying intensity and success, for the next 24 years. Since the early 1990s, three AS350 helicopters were working in HEMS alongside the MI2-s. The AS350 (Single Squirrel) was a much better helicopter for HEMS missions and two of these machines were still in service up until a year ago, when all single engine helicopters were decommissioned in the EU.

There was a period when other (privately owned) companies were involved in the HEMS operations, working side-by-side with the government-run service. In the early 2000’s, the government decided to provide a country-wide HEMS service with seven helicopters, slowly building up a network of HEMS bases.

New era in Hungarian HEMS

A bigger step came in 2005, when the decision was made to withdraw the MI2-s from service and replace them with another modern western type aircraft. In 2005, a new non-profit company was set up that was responsible for HEMS in Hungary. A ten-year operational lease contract was signed after a tendering process with Austrian manufacturer HeliAir GmbH in 2006. This agreement started a new era for HEMS in Hungary. Five EC135 T2 helicopters started working alongside the AS350-s, and the MI2-s were withdrawn from service. With the Austrian deal, there was an improvement in aircraft operations, quality management and flight safety. Regular simulator training sessions for pilots were introduced in 2008, which greatly contributed to flight safety.

New bases were opened, and the quality of services provided for Hungarian citizens improved substantially, with shorter response times and a HEMS fleet with universal flight and medical standards. A dedicated HEMS coordination dispatch centre was also set up, which was  responsible for allocation of the seven helicopters, based on the calls from the dispatch centre. Its tasks include providing GPS coordinates and other navigational backup for the helicopters, as well as flighttracking, alerting SAR in case of an accident and helping to organize patient transfer routes to receiving hospitals. Having a uniform fleet with universal procedures significantly facilitates this job.

Hungarian HEMS aims to be a pioneer organization in the field of pre-hospital medicine in Hungary. The elements of clinical governance introduced include a strict selection program for new doctors and paramedics, training and re-training in pre-hospital medicine. HEMS crew member training is also part of the program, as well as Aeromedical Crew Resource Management (ACRM).

Memberships

The newer project came with Hungary’s EHAC membership. Other clinical governance elements include an increased use of Standard Operating Procedures (SOPs) for clinical and non-clinical tasks, audits and research to improve the quality of care. Standardized pre-hospital anaesthesia and many other procedures were introduced, a lot of them as pioneer projects, in the history of Hungarian pre-hospital care. Hungarian Air Ambulance is proud to be a member of EHAC and the Medical Working Group of EHAC, as well as of the EUPHOREA group, the European alliance for pre-hospital medical research. We are very proud that our medical director is co-chair of the EHAC MWG alongside Professor Hans-Morten Lossius.

Opportunities and Challenges

Future possibilities are vast, depending on government plans and funding. We would like to  improve ourmedical equipment, for example ultrasounds, blood gas analysis and new procedures like pre-hospital blood transfusions. The team might add response cars to its “fleet” in order to get the team to the scene in case of bad weather. Future crew trainings should include cross-competence in order to improve team performance and safety. Hungarian HEMS also sees the need to establish basic and advanced training programs for helicopter pilots to become “specialized” HEMS pilots, as the traditional source for trained pilots (the military) is not a reliable source anymore.

Another issue to be solved in the near future is crew salaries, from pilots to paramedics and to doctors, as these are still far below the European average. There is no alternative in keeping qualified personnel from leaving the country. We would also like to see a new era in European HEMS operations that would include cross-border operations and closer relations with all European HEMS services. With all these plans, our goal is to work closely with EHAC, our partners in Central Europe and the whole European HEMS community.[:]